
Kim był św. Jan Bosko?
Św. Jan Bosko (wł. Giovanni Melchiorre Bosco, zwany Don Bosco) urodził się 16 sierpnia 1815 roku w ubogiej wiejskiej rodzinie w Becchi (obecnie Castelnuovo Don Bosco) koło Turynu, w regionie Piemont we Włoszech. Zmarł 31 stycznia 1888 roku w Turynie.
Był włoskim kapłanem katolickim, wybitnym wychowawcą, założycielem Zgromadzenia Salezjanów oraz współzałożycielem Zgromadzenia Córek Maryi Wspomożycielki (Salezjanek). Kościół katolicki kanonizował go w 1934 roku, a jego wspomnienie liturgiczne przypada na dzień 31 stycznia.
Jest patronem młodzieży, młodych robotników i rzemieślników. Całe swoje życie poświęcił pracy z chłopcami z ubogich i zagrożonych środowisk – szczególnie sierotami i młodzieżą z marginesu społecznego – w czasach gwałtownej industrializacji i urbanizacji XIX-wiecznych Włoch.
System prewencyjny – wychowanie przez zapobieganie złu
Don Bosco, obserwując los młodych więźniów i chłopców żyjących w skrajnie trudnych warunkach robotniczego Turynu, doszedł do rewolucyjnego wniosku: łatwiej jest zapobiegać złu, niż je później zwalczać. Zamiast represji, surowości i kar stworzył oryginalny system pedagogiczny, który nazwał systemem prewencyjnym (zapobiegawczym lub uprzedzającym).
W 1877 roku, na prośbę swoich współpracowników, spisał główne założenia tego systemu w krótkiej rozprawie pt. „System prewencyjny w wychowaniu młodzieży”. Sam był przede wszystkim genialnym praktykiem – przez dziesiątki lat realizował swoje idee w oratoriach, szkołach zawodowych i warsztatach rzemieślniczych, które zakładał.
„Chodzi o to, by odkryć zalążki dobrych skłonności i starać się je rozwijać.”— św. Jan Bosko
System prewencyjny różni się zasadniczo od tradycyjnego systemu represyjnego. Polega na tym, że wychowankom jasno i życzliwie przedstawia się zasady oraz regulamin, a następnie otacza się ich troskliwą, stałą opieką. Wychowawcy – jak kochający ojcowie – są stale obecni wśród młodzieży: przewodzą, radzą, zachęcają i z miłością upominają. Celem jest nie tylko uniknięcie zła, ale przede wszystkim rozwój pełnej, pozytywnej i samodzielnej osobowości młodego człowieka w atmosferze przyjaźni, zaufania i radości.
Trzy filary systemu: Rozum – Religia – Miłość
Cały system wychowawczy św. Jana Bosko opiera się na trzech nierozerwalnych, fundamentalnych zasadach:
1. Rozum
Rozum w pedagogice Don Bosko to zdrowy rozsądek, rzeczowość i realistyczne podejście do życia młodzieży. Oznacza elastyczność w programowaniu zajęć, logiczne motywowanie poleceń i kierowanie się zrozumieniem w codziennym funkcjonowaniu.
Wychowanek nie ma być ślepo posłuszny – ma prawo wiedzieć i zrozumieć, dlaczego coś jest od niego wymagane. To buduje w nim dojrzałość, głębokie życie wewnętrzne oraz motywację do pracy nad sobą. W sytuacjach trudnych Don Bosco nakazywał obiektywne badanie przyczyn i dialog, zdecydowanie zakazując kar fizycznych i upokarzania młodzieży.
2. Religia
Don Bosco mawiał: „Religia i rozum to dwa filary całego mojego systemu wychowawczego”. Wiara jest siłą integrującą, która nadaje sens ludzkiemu życiu i inspiruje do właściwych wyborów moralnych.
Nadrzędnym celem wychowawczym Don Bosko było ukształtowanie „dobrych chrześcijan i uczciwych obywateli”, którzy w dorosłym życiu będą ludźmi prawymi, pracowitymi i wrażliwymi na potrzeby innych.
3. Miłość wychowawcza (Amorevolezza)
Miłość jest spoiwem łączącym wszystkie elementy. Nie oznacza sentymentalizmu czy pobłażliwości, lecz autentyczną, ojcowską troskę o dobro i przyszłość wychowanka – pełną ciepła, ale także mądrej konsekwencji.
Przejawia się w stałej obecności personelu (asystencji), życzliwości, wspólnym spędzaniu czasu i gotowości do wysłuchania. Dzięki niej młodzież czuje się bezpieczna i akceptowana, a stawiane wymagania stają się drogą do dojrzałości.
Dziedzictwo św. Jana Bosko w MOW Strzelno
Kadra pedagogiczna, wychowawcza i terapeutyczna Młodzieżowego Ośrodka Wychowawczego w Strzelnie czerpie z zasad systemu prewencyjnego każdego dnia. Wierzymy, że w każdym wychowanku drzemie potencjał dobra, a naszą misją jest stworzenie mu bezpiecznych warunków do nauki zawodu, odbudowy relacji społecznych i nowego, godnego startu w dorosłość.


